Algemeen‎ > ‎

Kolken

Storm/watervloed in de nacht van 12 op 13 november 1686. Het water sloeg meer als manshoogte over de zeedijken langs de Dollard. Van de Hamdijk werden grote delen “weggeschoven”. Door de dijkdoorbraken ontstonden tientallen kolken, waarvan zeven langs de Hamdijk. Zij bleven eeuwenlang getuige van die verschrikkelijke nacht. Een enkele is bewaard gebleven.

Jeudenkolke - (Meer van Genéve) Wedde
 

Deze kolk ten noorden van Wedde, is ontstaan als gevolg van een doorbraak van de dijk langs het boezemgebied van de Westerwoldse Aa(de dijk is er met een bocht richting Westerwoldse Aa om heen gelegd). De dijk was niet alleen bestemd voor waterkering, de kruin van de dijk was ook "kerkepad" en werd ook gebruikt voor vervoer van geoogste producten. Volgens de overlevering is een burger van Wedde(van Joodse afkomst)rijdend op deze dijk met, op hol geslagen, paard en koets in de kolk terecht gekomen en jammerlijk verdronken. Dus in de volksmond "jeuden kolke". De eigenaar van Hotel/café/restaurant/dancing "Buenos Aires" wilde graag laten blijken dat hij "bereisd" was. Hij liet voor zijn hotelgasten ansichtkaarten maken met foto's van Wedde en omgeving. Op het kaartje met een foto van de kolk kwam te staan "Meer van Genève". 

De Kompenkolke Vriescheloo



Kompen Kolke


Omschrijving in samenhang met (voormalige)kolken langs Westerwoldse- en Pekel Aa. 

Komp kan Fries zijn voor kamp; Kolken zijn in Groningen met water gevulde kuilen, met name zijn ze door dijkdoorbraken ontstaan. Deze kolk was de grootste van de kolken, die er in Vriescheloo waren, alle andere zijn in de loop der tijd opgevuld en niet meer zichtbaar. Ze zijn alle ontstaan door doorbraken van de dijk langs de “Westerwoldse Aa”of de “Zodendijk”.  Zie ook: “Boerderijen in het kerspel Vriescheloo”, blz. 656.



Oudeschansker Kolk




Door Trijnko Begeman werden we nog geattendeerd op een vierde kolk in de gemeente en wel die bij de Tweekarspelenweg achter een boerderij. Op onderstaande Google Map is de kolk duidelijk te zien. 

Deze kolk is ontstaan ten gevolge van een doorbraak van een Dollarddijk, welke Winschoterzijl verbond met Oudeschans.
Bij die doorbraak zijn meerdere kolken ontstaan. Op topkaarten van 1959 zie je ze nog staan en kun je zien, waar deze dijk heeft gelegen. Op de topkaarten van 1971 zijn deze kolken verdwenenen evenals de andere nog in het gebied aanwezige kolken of restanten ervan. Het gebied is in de jaren 60 herverkaveld, waarbij ook de Tweekarspelenweg is aangelegd.
Waarom deze kolk is gehandhaafd is niet bekend. We kennen maar een kolk in het gebied met een naam: de Londerkolk.
Op de topkaart van 1960 is goed te zien, waar de kolk heeft gelegen, omdat de Tweekarspelenweg al is ingetekend.
De naam Londerkolk komt al voor op een militaire topkaart uit 1852; het was een vrij grote kolk.
 



Van Herman ten Have ontvingen we het volgende bericht:

Bij onze boerderij Winschoterweg 10 in Blijham was ook een kolk op  het laatste perceel. Mijn grootvader heeft in een strenge winter op het ijs 33 voet panlatten laten zakken. De kolk was toen omstreeks zo'n 10 meter diep. De kolk is bij de ruilverkaveling gedempt. 
Mijn andere Opa is 52 jaar landbouwer geweest op de oudste boerderij van Blijham, in Lutjeloo. Ter zijner tijd komt daar ook nog informatie over.
Met vr.gr. Herman ten Have.

Op Google Earth is de plek van de kolk nog duidelijk waarneembaar: